Dawî...

Destpêk > Felsefe > Têgehên Bingehîn Yên Felsefeya Siyasetê

Têgehên Bingehîn Yên Felsefeya Siyasetê
Parvebike!

Têgehên Bingehîn Yên Felsefeya Siyasetê

Dewlet: Dewlet rêxistîbûneke siyasî ye û ji aliyê civakên ku li welatekî de dijîn, tê ava kirin. Hêmanên dewletê: gel, welat û serwerî “serdestî, hikumranî” ye.

Desthilatî [îktîdar]: Livoka ku di rêveberiyê de xwedîhêz e û rêbeberiyê, di destê xwe de digre. Ji bo demeke be jî, erka hêzê an jî rêveberiyê bikar tîne.

Serwerî: Ji aliyê dewletê ve bikaranîna hêza desthilatîyê “îktîdarê” ye. Dewlet bi saya vê hêmanê, li hember dewletên biyanî “dewletên din” bi awayekî serbixwe tevdigere.

Meşrûtî [Rewatî, Rewayî, Awiştî]: Rewşa, ku li gor zagona ye. Li hember bandêra hiqûqî, amizgeriya tevgera ye.

Zagon [Yasa, Qanûn]: Rê û rêzikên nivîskî ên ku xwediyê danekirinê “mueyîde” ne.

Maf [Heq]: Xwestekên şexsan ên ku li gorî rê û rêzikan in.

Hiqûq: Koma rê û rêzikên nivîskî, ku têkiliyên di navbera mirovan de verast dikin “saz dikin” û ku hêza xwe ya danekirinê “meeyîde” ji dewletê werdigrin.

Civak: Koma mirovên ku li ser axaka hevpar dijîn û ku xwediyê armancên hevpar in. Di civakê de çanda wan hevpar e û şexs, li hemberê hevdu xwedîberpirsiyar in.

Şexs: Mirovên ku civakê pêk tînin, in.

Civaka Şarwer  [Civaka Sivîl, Civaka Ne Leşkerî]

Rêxistîbûna derveyê dewletê. Civaka sivîl li derveyê têkoşîna îktîdarê ye û avahiyeke demokratîk e. lê ji bo kifşkirin û berhêlîkirina tevgerê dixebite. Di civakên hemdem de şexs, ji bo armanc û berjewendiyên xwe ên şexsî, têne cem hevdu û bi vî awayî têdikoşin. Ev yek jî, bi rêya civaka sivîl pêk tê. Ango bi saya civaka sivîl, şexs li hemberê dewletê bi tenê namînin û bi şexsên din re ên ku pêdivî bi hevkariya hevdu dibînin; li hemberê dewletê radiwestin û têdikoşin. Hêza xwe jî ji bîr û raya giştî distînin..

Burokrasî : Rêxistîbûna civakî ya destûrmendên dewletê, ên ku awayekî hiyerarşîk kar dikin. 

Ali Gurdilî

felsefevan@hotmail.com

Çavkanî: Di Sed Pirsan De Danasîna Felsefeyê – Ali Gurdilî

Beyî nîşandana çavkaniyan, wergirtina nivîsaran qedexe ye. 


Nûkirina Dawî : 03 Dec 2013 23:21

Şirove

Ji bo vê nivîsê 0 şirove hatine kirin

Şirove bike


Ji bo hun şirove bikin divê hun wekî endam têkevinê.


WEŞANÊN FELSEFEVAN (02) / (PDF)